ପରିଚୟ

ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଡ. ମହେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଷାବିତ୍, ଲୋକସଂସ୍କୃତି ଗବେଷକ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଓ ଗବେଷକ । ଚାରି ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ସେ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ଆଦିବାସୀ ଭାଷା, ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା ଓ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ସାଧନା କରିଆସିଛନ୍ତି । ଆଦିବାସୀ ଭାଷା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ସହିତ ସମନ୍ୱିତ କରି ସେ ଭାରତର ଭାଷାଗତ ବିବିଧତାକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପରିଚିତ କରାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

ଜନ୍ମତାରିଖ ଓ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ

ଡ. ମହେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ପିଏଚ୍.ଡି. ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟରେ ସହକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଶିକ୍ଷାର ରାଜ୍ୟ ସଂଯୋଜକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ ।

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ

ଡ. ମିଶ୍ରଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ସମ୍ମାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କାଲେଭାଲା ପୁରସ୍କାର, ଫିନଲାଣ୍ଡ (୨୦୦୨), ବୀର ଶଙ୍କର ଶାହ ରଘୁନାଥ ଶାହ ପୁରସ୍କାର (୨୦୦୯) ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୯) ରହିଛି । ୨୦୨୩ରେ UNESCO International Mother Language Award ପାଇ ସେ ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଆଜୀବନ ଭାଷା, ଲୋକସାହିତ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷାସେବାର ସ୍ୱୀକୃତିସ୍ୱରୂପ ୨୦୨୬ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।

କାବ୍ୟ

କବିତା