ଡ. ଇଲିଆନା ସିତାରିସ୍ତି ଇଟାଲୀରେ ଜନ୍ମିତ ଓଡ଼ିଶୀ ଓ ଛଉ ନୃତ୍ୟର ଜଣେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, ଯାହାଙ୍କର କଳାସାଧନା ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି । ଇଟାଲୀର ବର୍ଗାମୋଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ସେ ପ୍ରଥମେ ଥିଏଟର କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ପରେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଭାରତରେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ସାଧିକା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ । ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ, ନୃତ୍ୟସଂରଚନା, ଶିକ୍ଷାଦାନ ଓ ଲେଖାଲେଖି ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ, ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପ୍ରସାରରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ରଖିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କଳାଯାତ୍ରା ଇଟାଲୀ ଓ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ସେତୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।

ପ୍ରମୁଖ ଅବଦାନ :- ଡ. ଇଲିଆନା ସିତାରିସ୍ତି ନୂତନ ନୃତ୍ୟସଂରଚନା, ପରିବେଷଣ, ଶିକ୍ଷାଦାନ ଓ ଗବେଷଣା ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶୀ ଓ ଛଉ ନୃତ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଗବେଷଣା ଓ ରଚନା ଓଡ଼ିଶାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପରମ୍ପରାକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବୁଝିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି । ଥିଏଟର ଓ ସିନେମା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଦର୍ଶକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କଳାସାଧନା ଭୌଗୋଳିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଏକ ଅନନ୍ୟ ଉଦାହରଣ ।

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ :- ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ ୨୦୨୫ ମସିହାର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଛନ୍ତି । ସେ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ବିଦେଶୀ ମୂଳର ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ହୋଇଥିଲେ । ୟୁଗାନ୍ତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ନୃତ୍ୟସଂରଚନା ପାଇଁ ସେ ୧୯୯୫–୯୬ ମସିହାର ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃତ୍ୟସଂରଚନା ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଡର ଅଫ୍ ଦି ଷ୍ଟାର ଅଫ୍ ଇଟାଲିଆନ୍ ସଲିଡାରିଟି (୨୦୦୯), ଗୁରୁ ଦେବପ୍ରସାଦ ପୁରସ୍କାର (୨୦୨୩), ନାଲ୍କୋ ଖାରବେଳ ପୁରସ୍କାର (୨୦୧୬), ରସେଶ୍ୱର ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୪) ଏବଂ ଲିଓନାଇଡ୍ ମାସିନ୍ ଆୱାର୍ଡ ଫର୍ ଦି ଆର୍ଟ ଅଫ୍ ଡାନ୍ସ (୧୯୯୨) ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ସେ ‘ଛଉ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ’ ଉପାଧିରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।

ନିଜର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କଳାସାଧନା, ଗବେଷଣା ଓ ନୃତ୍ୟସଂରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଡ. ଇଲିଆନା ସିତାରିସ୍ତି ଓଡ଼ିଶୀ ଓ ଛଉ ନୃତ୍ୟର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପରିଚିତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହିତ ଭାରତ ଓ ଇଟାଲୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଂସ୍କୃତିକ ସେତୁ ଭାବେ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ।

ନାଟକ

ଶ୍ରାବ୍ୟ ଗଳ୍ପ

ଗଦ୍ୟ ସାରାଂଶ