ଆବିର୍ଭାବ :- ୨୪-୦୮-୧୯୪୪
ତିରୋଧାନ :- ୨୪-୦୬-୧୯୯୭
ଜନ୍ମସ୍ଥାନ :- ବ୍ରହ୍ମପୁର, ଓଡ଼ିଶା

ଶ୍ରୀମତୀ ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ (୧୯୪୪–୧୯୯୭) ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଏବଂ ଜଣେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ । ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମଞ୍ଚରେ ଓଡ଼ିଶୀକୁ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟରୂପ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବାରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଥିଲା । ୧୯୪୪ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୪ ତାରିଖରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର, ଓଡ଼ିଶାରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ । ଶୈଶବରୁ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭା ଓ ଗଭୀର ଆଗ୍ରହ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କଠାରୁ କଠୋର ଓ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟଶୈଳୀ ଓ କଳାଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣରେ ଅପୂର୍ବ ଲାଳିତ୍ୟ, ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିନୟ, ଲୟାତ୍ମକ ଗତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗଭୀରତା ଏବଂ କବିତା ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଭାବସାରକୁ ନୃତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଅନନ୍ୟ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା । ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ବିଶିଷ୍ଟ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ପଣ୍ଡିତ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ଏକ ଅସାଧାରଣ କଳାତ୍ମକ ସହଯୋଗ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା । ଜୟଦେବଙ୍କ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଆଧାରିତ ଅନେକ ସ୍ମରଣୀୟ ପ୍ରଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲେ ।

ପ୍ରମୁଖ ଅବଦାନ :- ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ କେବଳ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଶିକ୍ଷାଦାନ, ନୃତ୍ୟରଚନା ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପ୍ରସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ । ଭାରତ ତଥା ବିଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ପରିବେଷଣ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର କଳାନୈପୁଣ୍ୟ, ଭାବଗଭୀରତା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ନୃତ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ଓଡ଼ିଶୀକୁ ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲା ।

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ :- ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ (୧୯୭୫) ଓ ପଦ୍ମଭୂଷଣ (୧୯୮୫)ରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ । ଏଥିସହିତ ପଣ୍ଡିତ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ସହ ଯୁଗ୍ମ ଭାବେ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୧୯୭୬)ରେ ଓଡ଼ିଶୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ ।

୧୯୯୭ ମସିହା ଜୁନ୍ ୨୪ ତାରିଖରେ କୋଲକାତାଠାରେ ଶ୍ରୀମତୀ ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା । ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଲାଳିତ୍ୟ, ଭାବସମୃଦ୍ଧି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗଭୀରତାର ସେ ଏକ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତୀକ । ତାଙ୍କର ଅମର କଳାସାଧନା ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ଅସଂଖ୍ୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀଙ୍କୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇ ଆସୁଛି ।

ଗୀତିକବିତା