ଆବିର୍ଭାବ :- ୨୦-୦୨-୧୯୨୦
ତିରୋଧାନ :- ୨୯-୦୯-୨୦୧୧
ଜନ୍ମସ୍ଥାନ :- ପ୍ରତାପଲକ୍ଷ୍ମଣପୁର, ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା
ପରିଚୟ
ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ବିଶିଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକ, ପ୍ରଖ୍ୟାତ ସମାଲୋଚକ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଏବଂ ଗବେଷକ ଥିଲେ । ସେ ନିଜର ସୁଦୀର୍ଘ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା, ଗବେଷଣାମୂଳକ ରଚନା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବକ୍ତୃତା ଓ ଶିକ୍ଷାଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଏକ ନୂତନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ନେଇଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ଅବଦାନ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆଜୀବନ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଜଣାଇ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପକ୍ଷରୁ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ‘ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ’ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ରାଜ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ।
ନାମ
ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମ । ସେ ଜଣେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ, ଗବେଷକ, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଏବଂ ସୁବକ୍ତା ଭାବେ ସୁପରିଚିତ । ଓଡ଼ିଆ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଗବେଷଣାମୂଳକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୀଷୀ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର ରଚନା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ଗବେଷକ ଓ ସାହିତ୍ୟପ୍ରେମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ସ୍ୱରୂପ ।
ଜନ୍ମ ଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୦ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଭଞ୍ଜନଗର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରତାପଲକ୍ଷ୍ମଣପୁର ଗ୍ରାମରେ ହୋଇଥିଲା । ପିଲାବେଳୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମେଧାବୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ, ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ଗଭୀର ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟବସାୟ, ଜ୍ଞାନପିପାସା ଓ ଗଭୀର ଅଧ୍ୟୟନ ପ୍ରବୃତ୍ତି ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ ଜୀବନର ମୂଳଦୁଆ ହୋଇଥିଲା ।
ପରଲୋକ ଗମନ
ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମ ୨୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଠାରେ ପରଲୋକ ଗମନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବିୟୋଗ ସହିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏକ ମହାନ ପଣ୍ଡିତ, ଗବେଷକ ଓ ଚିନ୍ତକଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲା । ତଥାପି ତାଙ୍କର ରଚନା, ଗବେଷଣା ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସାହିତ୍ୟପ୍ରେମୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।
କର୍ମଜୀବନ
ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମ ନିଜର କର୍ମଜୀବନ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଶେଷରେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗର ରିଡର୍ ପଦରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଶିକ୍ଷାଦାନ ବ୍ୟତୀତ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ, ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଓ ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମୀ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗର ଉପନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ସେ ଆଜୀବନ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାରରେ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ ।
ପାରିବାରିକ ଜୀବନ
ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ପାରିବାରିକ ଜୀବନ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରମାଣିତ ସୂଚନା ସୀମିତ ଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ । ଦେବୁ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଡା. ମମତା ବ୍ରହ୍ମ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ।
ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଓ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ, ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚନା, ଛନ୍ଦଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କାବ୍ୟ ଉପରେ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କୃତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘ଜଗନ୍ନାଥ କୀର୍ତ୍ତନମ୍’, ‘ତପସ୍ୱିନୀ ଓ ମହେର ସାହିତ୍ୟ’, ‘ଓଡ଼ିଆ କବିତାର ଛନ୍ଦ’, ‘ରାଧାନାଥଙ୍କ ଉଷା’, ‘ଚିନ୍ତା ଓ ଚେତନା’ ଏବଂ ‘ଶକୁନ୍ତଳା ଓ ଗଙ୍ଗାଧର’ ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ । ଏହା ସହିତ ସେ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ, ସାରଳା ଦାସ ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାରଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ଉପରେ ଗଭୀର ଗବେଷଣା କରି ଅମୂଲ୍ୟ ସମାଲୋଚନାତ୍ମକ ରଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରଚନାରେ ଗଭୀର ଗବେଷଣା, ଯୁକ୍ତିନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଚେତନାର ଅନନ୍ୟ ସମନ୍ୱୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ ।
ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଅନେକ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ଗୌରବଜନକ ହେଉଛି ‘ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ’, ଯାହା ସେ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପକ୍ଷରୁ ଆଜୀବନ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ସାରଳା ସମ୍ମାନ ଏବଂ ୨୦୦୭ ମସିହାର ‘ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ’ ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ସମ୍ମାନ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସ୍ଥାୟୀ ଅବଦାନର ସ୍ୱୀକୃତି ବହନ କରେ ।
ଉତ୍ତରାଧିକାର
ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସରେ ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମ ଏକ ଗୌରବମୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି । ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚନା, ଗବେଷଣା, ଶିକ୍ଷାଦାନ ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଚାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ତାଙ୍କୁ ଚିରସ୍ମରଣୀୟ କରି ରଖିଛି । ତାଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଗବେଷକ ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୂଲ୍ୟ ସନ୍ଦର୍ଭଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ପରିଗଣିତ । ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନଗର୍ଭିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଓ ସୃଜନଶୀଳ ସାହିତ୍ୟ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି ଏବଂ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇବ ।
