ପରିଚୟ

ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅନ୍ୟତମ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଔପନ୍ୟାସିକ  । ସେ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଉପନ୍ୟାସକାର, ଗଳ୍ପକାର, ସ୍ତମ୍ଭଲେଖକ, ପ୍ରବନ୍ଧକାର, ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାବିତ୍  । ୧୫୦ରୁ ଅଧିକ ଗ୍ରନ୍ଥର ପ୍ରଣେତା ଭାବେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଇତିହାସର ଅନ୍ୟତମ ସର୍ବାଧିକ ସୃଜନଶୀଳ ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବେ ପରିଗଣିତ  । ତାଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକରେ ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ସହରୀୟ ଜୀବନ, ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କ, ନାରୀର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ସମସାମୟିକ ସମାଜର ନୈତିକ ସଙ୍କଟର ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ରଣ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ  । ବାସ୍ତବବାଦୀ ଉପସ୍ଥାପନା, ଆକର୍ଷଣୀୟ କାହାଣୀ ବିନ୍ୟାସ ଏବଂ ମାନବମନର ସୂକ୍ଷ୍ମ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱର ଗଭୀର ଅନୁଧ୍ୟାନ ତାଙ୍କୁ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ପାଠକଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିଛି  । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆଜୀବନ ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରି ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମାନ ‘ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ’ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା  ।

ଜନ୍ମ ତାରିଖ ଓ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ

ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୫ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଡିଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଗ୍ରାମରେ ହୋଇଥିଲା  । ଗ୍ରାମୀଣ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବେଶରେ ତାଙ୍କର ଶୈଶବ ଅତିବାହିତ ହୋଇଥିଲା  । ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ, ସଂଘର୍ଷ ଓ ଭାବନା ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପରିଚୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଅନେକ ସ୍ମରଣୀୟ ଉପନ୍ୟାସ ଓ ଗଳ୍ପର ମୂଳ ପ୍ରେରଣା ପାଲଟିଥିଲା  ।

ପୁରସ୍କାର, ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ୱୀକୃତି

ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକ ତାଙ୍କର ସୁଦୀର୍ଘ ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନରେ ଅନେକ ଗୌରବମୟ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି  । ‘ଅଶ୍ୱମେଧର ଘୋଡ଼ା’ ଉପନ୍ୟାସ ପାଇଁ ସେ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ  । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୯), ଓଡ଼ିଶା ଲିଭିଙ୍ଗ୍ ଲେଜେଣ୍ଡ ସମ୍ମାନ (୨୦୧୨), ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୨୦୧୫), ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ (୨୦୦୭) ସହିତ ଅନେକ ସମ୍ମାନଜନକ ପୁରସ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି  । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ତାଙ୍କୁ ‘ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ’ ପ୍ରଦାନ କରି ତାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ଆଜୀବନ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନାକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲା  । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନେକ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି  ।

ଗୀତିକବିତା